MUHDESATIN AİDİYETİNİN TESPİTİ DAVASI
Değerli Haymana Gazetesi okurları, bu haftaki köşe yazımızın konusu Gayrimenkul Hukuku’nu ilgilendiren bir konu olan “Muhdesatın Aidiyetinin Tespiti Davası” ile ilgili bilgileri sizlere aktarmış olacağım.
Gayrimenkul hukukunda bir arazi üzerinde yer alan bina, ev, tesis vb. gibi yapılar ve ağaç, bağ gibi dikili bitkileri ifade etmek için kullanılan kavram muhdesattır. Ortaklığın giderilmesi davası yargılaması ve kamulaştırma işlemi aşamasında muhdesatın davacı taraf tarafından meydana getirildiğini açıkça kabul edenler dışında kalan ve muhdesatın üzerinde bulunduğu taşınmazda paydaş olan tüm tapu sahiplerine karşı açılan dava muhdesatın aidiyetinin tespiti davasıdır. Söz konusu bu dava ile davacı; ilgili muhdesatın bizzat kendisi tarafından meydana getirildiğini ya da ilgili muhdesatın kendisine ait olduğunu mahkeme kararı ile tespit etmeyi amaçlar. Burada özellikle belirtmek gerekir ki; ilgili gayrimenkul üzerinde bulunan muhdesat açısından derdest ortaklığın giderilmesi davası veya kamulaştırma işlemi mevcut olmadığı halde muhdesatın aidiyetinin tespiti davasının açılması mümkün değildir.
Muhdesat bir hak sahipliğidir. Hukuki olarak bu hak sahipliğinin işbu muhdesatın aidiyeti davası ile ortaya konulması gerekmektedir. Gayrimenkul hukukunda karşımıza çıkan bu dava türü, ortaklığın giderilmesi davasının yargılaması veya kamulaştırma işlemi sırasında muhdesatın varlığını inkâr eden tapu maliklerine karşı açılır. Bu dava ile mahkeme muhdesatın kendisine ait olduğunu ileri süren davacının gerçekten muhdesatı kendisin mi oluşturduğunu ya da gerçekten kendisine mi ait olduğunu tespit etmekle yükümlüdür. Öncelikle belirtmek gerekir ki; bu davayı açabilmek için daha önceden açılmış olan “ortaklığın giderilmesi davası”nın olması veya “kamulaştırma işleminin” olması gerekmektedir. Dolayısıyla bu davanın açılması için aranan ilk şart; bir gayrimenkul üzerinde muhdesat ileri sürülmelidir. Yani gayrimenkul niteliğinde olmayan bir şey üzerinde muhdesatın varlığı için muhdesatın aidiyetinin tespiti davası açılamaz. İkinci şart olarak belirttiğimiz gibi bir muhdesatın varlığı olmalıdır ve son olarak da aranan şart bu varlığın tapu malikleri tarafından inkâr edilmesi gerekmektedir. Tüm bu şartların varlığı halinde yetkili bir Asliye Hukuk Mahkemesinde işbu dava açılabilir.
Muhdesatın aidiyeti davası açabilmek için öncelikle açılmış olan ortaklığın giderilmesi davasının bulunması veya kamulaştırma işleminin olması gerektiğini belirtmiştik. İşte bu davayı açarken de aranan bu davalardaki durumlara göre davayı açma sürelerini belirtmek gerekir. Ortaklığın giderilmesi davasında yargılama sırasında muhdesatın varlığı ileri sürülür ise muhdesatın aidiyetinin tespiti davasını açmak için hakim belli bir süre verir. Hakim tarafından tayin edilecek süre kesin süre niteliğindedir ve bu süre içerisinde işbu davanın açılması gerekir.
Yukarıda belirttiğimiz gibi şartların varlığı halinde muhdesatı ileri süren davacı muhsedatın varlığını inkar eden tüm tapu maliklerine karşı bu davayı açabilir. Davanın açılmasıyla birlikte muhdesatın ileri sürdüğü yapının, ev veya benzeri inşa edilmiş yapıların, ağacın yahut bir fidanın sahibinin kendisi olduğu iddiasının doğru olup olmadığı araştırılır. Eğer davada yargılama sonucunda muhdesatın kime ait olduğu tespit edilirse muhdesat sahibinin hakkı tapuda ‘’beyanlar hanesine’’ kaydettirilir. Ayrıca; Muhdesatın tapuda beyanlar hanesine kaydettirilirken cinsi, nasıl elde edildiği ya da kazanıldığı ve son olarak da ortaya çıktığı tarih belirtilir. Ve son olarak Muhdesatın aidiyetinin tespiti davasında görevli mahkeme: Asliye Hukuk Mahkemesidir. Muhdesatın aidiyetinin tespiti davasında yetkili mahkeme ise, bu davanın taşınmaza ilişkin bir dava olması sebebiyle taşınmazın bulunduğu yer mahkemesidir.
